กฎหมายและความเสี่ยงที่ต้องรู้

พระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 โดยสรุป

พระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 เป็นกฎหมายหลักที่ใช้ควบคุมการพนันทุกประเภทในประเทศไทยมาจนถึงปัจจุบัน แบ่งเกมการพนันออกเป็นบัญชี ก ซึ่งต้องขออนุญาตจากเจ้าพนักงานก่อนจึงจะเล่นได้ตามเงื่อนไขที่กำหนด และบัญชี ข ซึ่งห้ามเล่นโดยเด็ดขาดเว้นแต่ได้รับอนุญาตเป็นกรณีพิเศษจากกระทรวงมหาดไทย

ในทางปฏิบัติ การพนันที่กฎหมายยกเว้นให้ดำเนินการได้ตามปกติมีอยู่ไม่กี่รูปแบบ คือสลากกินแบ่งรัฐบาลที่ออกโดยสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลเอง และการแข่งม้าที่มีใบอนุญาตถูกต้อง กิจกรรมอื่นที่มีลักษณะเดิมพันเงินหรือทรัพย์สินโดยไม่มีใบอนุญาตรองรับ ถือว่าอยู่นอกเหนือข้อยกเว้นทั้งหมด ไม่ว่าจะเรียกชื่อกิจกรรมนั้นว่าอะไรก็ตาม

สิ่งที่ถูกกฎหมายและสิ่งที่ไม่ถูกกฎหมาย

ช่องทางซื้อสลากที่ถูกกฎหมายในไทยมีสามแบบเท่านั้น คือสลาก L6 แบบใบจากตัวแทนจำหน่ายที่ขึ้นทะเบียน สลากดิจิทัล L6 ผ่านแอปเป๋าตัง และสลาก N3 ตัวเลขสามหลัก ทั้งสามช่องทางอยู่ภายใต้การกำกับของสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาลโดยตรงและออกรางวัลพร้อมกันทุกวันที่ 1 และ 16 ของเดือน

สิ่งที่ไม่ถูกกฎหมายคือการรับแทงหรือเข้าเล่นหวยใต้ดิน การพนันออนไลน์ทุกรูปแบบไม่ว่าจะเป็นเว็บที่จดทะเบียนในไทยหรือต่างประเทศ และเว็บที่อ้างว่าขายสลากดิจิทัลนอกช่องทางเป๋าตังหรือตัวแทนที่ขึ้นทะเบียน สถานะทางกฎหมายไม่ได้ขึ้นอยู่กับหน้าตาเว็บไซต์ที่ดูเป็นทางการ แต่ขึ้นอยู่กับว่าได้รับใบอนุญาตจากหน่วยงานไทยจริงหรือไม่

ตัวอย่างกรณีที่พบบ่อย

กรณีที่พบบ่อยคือเว็บเอกชนใช้คำว่า สลากดิจิทัล หรือ หวยรัฐบาลออนไลน์ เพื่อสร้างความเข้าใจผิดว่าเชื่อมโยงกับสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล ทั้งที่ไม่มีความสัมพันธ์ทางกฎหมายใด ๆ ผู้ซื้อควรตรวจสอบว่าซื้อผ่านแอปเป๋าตังหรือตัวแทนที่ขึ้นทะเบียนจริงเท่านั้น

หวยใต้ดินและเว็บพนันออนไลน์ทำงานอย่างไร

หวยใต้ดินคือการรับแทงเลขนอกระบบโดยอิงผลรางวัลจากสลากกินแบ่งรัฐบาลจริงเป็นเกณฑ์ตัดสิน แต่จ่ายเงินรางวัลตามเลขท้าย 2 ตัวหรือ 3 ตัวในอัตราต่อรองที่เจ้ามือกำหนดเอง ไม่ใช่อัตราที่รัฐกำหนด และไม่มีการควบคุมราคาหรือขีดจำกัดวงเงินใด ๆ

ในทางปฏิบัติ เว็บพนันออนไลน์จำนวนมากที่เห็นในปัจจุบันเป็นการนำโมเดลหวยใต้ดินแบบเดิมมาแปลงเป็นระบบดิจิทัล มีการโอนเงินผ่านบัญชีธนาคารที่เปลี่ยนไปเรื่อย ๆ และเปลี่ยนชื่อโดเมนเว็บไซต์บ่อยครั้งเพื่อหลบการตรวจจับ โครงสร้างจึงไม่ต่างจากวงหวยใต้ดินแบบดั้งเดิม เพียงแค่เปลี่ยนช่องทางติดต่อจากคนกลางเป็นเว็บไซต์เท่านั้น

มาตรา 12 กับโทษที่ผู้เล่นต้องรับด้วย

มาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติการพนัน พ.ศ. 2478 กำหนดโทษของผู้เล่นการพนันที่ไม่ได้รับอนุญาตไว้ชัดเจน คือระวางโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 5,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ข้อสำคัญที่หลายคนเข้าใจผิดคือมาตรานี้ใช้กับผู้เล่นโดยตรง ไม่ใช่ใช้เฉพาะกับเจ้ามือหรือผู้จัดให้มีการเล่นเท่านั้น ส่วนผู้เป็นเจ้ามือหรือผู้ชักชวนมีโทษแยกต่างหากอยู่ระหว่างจำคุก 3 เดือนถึง 3 ปี และปรับ 500 ถึง 5,000 บาท

ในทางปฏิบัติ เมื่อเจ้าหน้าที่ตำรวจเข้าจับกุมวงแทงหวยใต้ดินหรือบุกทลายเว็บพนันออนไลน์ที่มีการนัดพบเพื่อรับส่งเงินสด มักตั้งข้อหาตามมาตรา 12 กับทุกคนที่อยู่ในที่เกิดเหตุขณะกำลังซื้อขายเลขกันจริง ไม่ใช่เฉพาะผู้ที่ทำหน้าที่บันทึกเลขหรือรับเงินเท่านั้น เพราะกฎหมายเขียนครอบคลุมทั้งฝั่งผู้เล่นและฝั่งผู้จัด การอ้างว่า แค่ซื้อ ไม่ได้เป็นเจ้ามือ จึงไม่ใช่เหตุยกเว้นความผิดตามกฎหมายนี้แต่อย่างใด

MDES ปิดกั้นเว็บพนันออนไลน์อย่างไรในทางปฏิบัติ

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม หรือ MDES เป็นหน่วยงานหลักที่ดำเนินการปิดกั้นเว็บไซต์พนันออนไลน์นับพันรายชื่อในแต่ละปี กระบวนการเริ่มจากการรวบรวมรายชื่อเว็บไซต์ต้องสงสัยจากการแจ้งเบาะแสของประชาชน หน่วยงานตำรวจ และการตรวจสอบเชิงรุกของเจ้าหน้าที่เอง

ขั้นตอนที่แท้จริงคือ เมื่อรวบรวมรายชื่อได้แล้ว หน่วยงานต้องยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อขอคำสั่งปิดกั้น URL ตามอำนาจในพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ ไม่ใช่การสั่งปิดกั้นได้เองในทันที เมื่อศาลอนุมัติคำสั่งแล้วจึงส่งต่อให้ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตดำเนินการปิดกั้นตามรายชื่อ ข้อจำกัดของกระบวนการนี้คือเว็บที่ถูกปิดมักเปลี่ยนชื่อโดเมนใหม่ภายในไม่กี่วัน ทำให้ต้องยื่นคำร้องซ้ำเป็นรอบ ๆ ไม่มีวันจบสิ้นในทางปฏิบัติ

ตัวอย่างกรณีที่พบบ่อย

กรณีที่พบบ่อยคือเว็บที่ถูกปิดกั้นแล้วเปลี่ยนไปใช้โดเมนสำรองที่เตรียมไว้ล่วงหน้าหลายชุด และประชาสัมพันธ์โดเมนใหม่ผ่านช่องทางโซเชียลมีเดียทันทีที่โดเมนเดิมถูกปิด ผู้ใช้งานที่ยังเข้าถึงเว็บเหล่านี้ได้จึงไม่ได้แปลว่าเว็บนั้นถูกกฎหมาย เพียงแต่ยังไม่ถูกตรวจพบหรืออยู่ระหว่างกระบวนการยื่นคำร้องรอบใหม่เท่านั้น

เมื่อไม่มีการคุ้มครองผู้บริโภค กรณี 74 ล้านบาท

คดีที่เป็นตัวอย่างสำคัญคือกรณีผู้เล่นหวยใต้ดินรายหนึ่งอ้างว่าถูกรางวัลมูลค่าราว 74 ล้านบาท แต่เจ้ามือปฏิเสธไม่จ่ายเงิน เมื่อนำเรื่องขึ้นสู่กระบวนการยุติธรรม ศาลไม่รับบังคับให้เรียกเงินจำนวนดังกล่าวคืนได้ เพราะมูลหนี้ทั้งหมดเกิดจากการพนันที่ผิดกฎหมาย ซึ่งถือเป็นนิติกรรมที่ขัดต่อกฎหมายและความสงบเรียบร้อยของประชาชนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์

ในทางปฏิบัติ นี่คือเหตุผลที่แท้จริงว่าทำไมคดีลักษณะนี้แทบไม่มีทางชนะในชั้นศาล เพราะการจะพิสูจน์สิทธิเรียกร้อง ผู้เสียหายต้องยอมรับต่อหน้าศาลว่าตนเองมีส่วนร่วมในการพนันที่ผิดกฎหมายด้วย ซึ่งเปิดช่องให้ถูกดำเนินคดีตามมาตรา 12 ย้อนกลับมาเอง เจ้าหน้าที่ที่เคยรับผิดชอบคดีลักษณะนี้มักเห็นผู้เสียหายถอนเรื่องกลางคันเมื่อทราบความเสี่ยงนี้ ไม่ใช่เพราะเงินจำนวนน้อยลงแต่อย่างใด

ความเสี่ยงด้านข้อมูลส่วนตัวและการเงิน

เว็บพนันออนไลน์ผิดกฎหมายมักขอข้อมูลส่วนตัว เลขบัตรประชาชน และเลขบัญชีธนาคารเพื่อสมัครสมาชิก ข้อมูลเหล่านี้ไม่มีมาตรฐานความปลอดภัยใดรับประกัน และไม่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของหน่วยงานคุ้มครองข้อมูลใด ๆ ในกรณีที่เว็บถูกปิดหรือปิดตัวเองไป ข้อมูลที่เคยให้ไว้อาจถูกนำไปใช้ต่อโดยไม่มีทางตรวจสอบหรือเรียกร้องคืนได้

ในทางปฏิบัติ อีกความเสี่ยงที่คนมักมองข้ามคือบัญชีธนาคารที่ใช้รับโอนเงินของเว็บเหล่านี้จำนวนมากเป็นบัญชีม้า คือบัญชีที่ถูกยืมชื่อหรือซื้อขายมาใช้รับโอนเงินแทนเจ้าของจริง การโอนเงินเข้าบัญชีลักษณะนี้อาจทำให้ผู้โอนถูกดึงเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของการตรวจสอบคดีฟอกเงินในภายหลัง แม้ตัวเองเป็นเพียงผู้เล่นที่โอนเงินไปเดิมพันตามปกติก็ตาม

ทางเลือกที่ปลอดภัยกว่าสำหรับผู้ซื้อ

ทางเลือกที่ปลอดภัยและถูกกฎหมายมีอยู่จริงและเข้าถึงได้ไม่ยาก คือสลากดิจิทัล L6 ผ่านแอปเป๋าตังที่ควบคุมราคาไว้ที่ 80 บาทโดยอัตโนมัติ และสลาก N3 ที่เลือกเลขได้เองในราคา 20 บาทต่อเลข รายละเอียดขั้นตอนซื้อทั้งสองช่องทางอ่านเพิ่มได้ที่หน้า สลากดิจิทัลผ่านแอปเป๋าตัง และหน้า สลาก N3 ตัวเลขสามหลัก

สำหรับผู้ที่ต้องการตรวจสอบว่าเว็บหรือช่องทางที่พบมีสัญญาณของการหลอกลวงหรือไม่ อ่านรายละเอียดวิธีสังเกตได้ที่หน้า สังเกตเว็บหลอกลวงอย่างไร และหากพฤติกรรมเล่นพนันเริ่มส่งผลกระทบต่อการเงินหรือความสัมพันธ์ในครอบครัว ติดต่อสายด่วนสุขภาพจิต 1323ได้ตลอด 24 ชั่วโมงโดยไม่มีค่าใช้จ่าย

อ่านเพิ่มเติมในหัวข้อที่เกี่ยวข้อง

• สลากดิจิทัลผ่านแอปเป๋าตัง
• สลาก N3 ตัวเลขสามหลัก
• วิธีตรวจผลสลากและขึ้นเงินรางวัล
• สังเกตเว็บหลอกลวงอย่างไร

เขียนโดย ศิริพงษ์ ทองแท้

ตรวจทานโดย วีระ ชัยมงคล, อดีตเจ้าหน้าที่ภาครัฐ · ปรับปรุง 27 กรกฎาคม 2569

คำถามที่พบบ่อย